Bạn đang học tiếng Trung nhưng sợ nhất câu chữ 把 và 被? Wan Yu sẽ giúp bạn tháo gỡ những lỗi sai ngữ pháp kinh điển và nắm vững cách dùng chuẩn xác tại đây.

Trong phần 1, chúng ta đã cùng nhau giải quyết các vấn đề về định ngữ. Tiếp nối loạt bài chia sẻ kiến thức ngữ pháp, hôm nay Wan Yu sẽ đưa bạn đến với “cơn ác mộng” của rất nhiều người học tiếng Trung: Câu chữ Ba (把) và câu chữ Bei (被).

Tại sao đây lại là phần khó nhất? Bởi vì trong tiếng Việt, chúng ta hiếm khi đảo trật tự từ như câu chữ 把, hoặc dùng câu bị động theo cấu trúc chặt chẽ như câu chữ 被. Sự khác biệt về tư duy ngôn ngữ này dẫn đến việc người Việt thường xuyên mắc những lỗi sai cơ bản dưới đây.

Phân tích lỗi sai thường gặp trong câu chữ 把 (Bǎ) khi học tiếng Trung

Câu chữ 把 (Bả) là câu vị ngữ động từ, dùng giới từ 把 đưa tân ngữ ra phía trước động từ chính để nhấn mạnh sự tác động và xử lý đối với tân ngữ đó.

Cấu trúc chuẩn: Chủ ngữ + 把 + Tân ngữ + Động từ + Thành phần khác (Kết quả)

Dưới đây là 3 lỗi sai kinh điển:

Lỗi sai khi học tiếng Trung 1: Tân ngữ không xác định

Khi dùng câu chữ 把, đối tượng (Tân ngữ) bị tác động phải là đối tượng đã được xác định (cả người nói và người nghe đều biết đó là cái gì).

Ví dụ: Bạn muốn nói “Tôi muốn mua một quyển sách”.

• Câu sai (❌): 我要把一本书买。
  • Phân tích: “Một quyển sách” (一本书) là đối tượng chung chung, chưa xác định. Câu chữ 把 không dùng cho những thứ mơ hồ.
• Câu đúng (✅): 我想买一本书。 (Dùng câu thường).
  • Hoặc nếu muốn dùng 把: 我要把那本书买了。(Tôi muốn mua quyển sách kia – Đã xác định).

Lỗi sai khi học tiếng Trung 2: Động từ “trơ trọi”, thiếu thành phần kết quả

Đây là lỗi phổ biến nhất khi học tiếng Trung giai đoạn sơ cấp. Trong câu chữ 把, động từ không được đứng một mình mà bắt buộc phải có “cái đuôi” (bổ ngữ kết quả, xu hướng, trợ từ 了/着…).

Ví dụ: Bạn muốn nói “Cậu uống ly nước này đi”.

• Câu sai (❌): 你把这杯水喝。
  • Phân tích: Động từ “喝” đứng trơ trọi, câu chưa trọn vẹn ý nghĩa (Uống thì sao? Uống hết hay uống một nửa?).
• Câu đúng (✅): 你把这杯水喝了。 (Uống đi/Uống rồi).
  • Hoặc: 你把这杯水喝完。 (Uống hết đi).

Lỗi sai khi học tiếng Trung 3: Sử dụng động từ không mang tính “xử lý”

Không phải động từ nào cũng dùng được với 把. Chỉ những động từ mang tính chất tác động, làm thay đổi vị trí hoặc trạng thái của sự vật mới được dùng. Các động từ chỉ cảm xúc, tư duy, giác quan thường không dùng 把.

Ví dụ: Bạn muốn nói “Tôi nhìn thấy anh ấy rồi”.

• Câu sai (❌): 我把他看见了。
• Câu đúng (✅): 我看见他了。
  • Phân tích: “Nhìn thấy” là kết quả của giác quan, không phải hành động cầm/nắm/đẩy làm thay đổi đối tượng, nên không dùng 把.

Phân tích lỗi sai thường gặp trong câu chữ 被 (Bèi)

Câu chữ 被 (Bèi) là câu bị động điển hình, dùng để biểu thị chủ ngữ chịu sự tác động của người hoặc vật khác.

Cấu trúc chuẩn: Chủ ngữ (Người bị hại) + 被 + Tác nhân + Động từ + Thành phần khác

Lỗi sai khi học tiếng Trung 1: Đặt sai vị trí của Phó từ phủ định và Động từ năng nguyện

Rất nhiều bạn khi học tiếng Trung thường đặt từ phủ định (不/没) hoặc động từ năng nguyện (能/想/要) ngay trước động từ chính theo thói quen tiếng Việt. Nhưng trong câu bị động, chúng phải đứng trước chữ 被.

Ví dụ: Bạn muốn nói “Chiếc bánh kem chưa bị em trai ăn”.

• Câu sai (❌): 蛋糕被弟弟没吃。
  • Phân tích: Sai vị trí phó từ phủ định “没”.
• Câu đúng (✅): 蛋糕没被弟弟吃。
  • Quy tắc: Phó từ phủ định/Năng nguyện + 被…

Lỗi sai khi học tiếng Trung 2: Động từ thiếu kết quả (Tương tự câu chữ 把)

Giống như câu chữ 把, câu chữ 被 cũng yêu cầu động từ không được “cụt lủn”. Nó cần cho người nghe biết hậu quả của việc bị tác động là gì.

Ví dụ: Bạn muốn nói “Điện thoại của tôi bị lấy trộm rồi”.

• Câu sai (❌): 我的手机被偷。
  • Phân tích: Động từ “偷” đứng một mình tạo cảm giác câu chưa hết ý.
• Câu đúng (✅): 我的手机被偷了。 (Thêm trợ từ 了).
  • Hoặc: 我的手机被偷走了。 (Bị trộm đi mất rồi – Bổ ngữ xu hướng).

Lỗi sai khi học tiếng Trung 3: Lạm dụng câu bị động cho những việc “vui vẻ”

Mặc dù trong tiếng Trung hiện đại, phạm vi sử dụng đã mở rộng, nhưng về cơ bản câu chữ 被 thường mang sắc thái tiêu cực, không may mắn (bị đánh, bị mất, bị mắng…). Với những việc tích cực, người Trung Quốc thường dùng cấu trúc khác.

Ví dụ: Bạn muốn nói “Tôi được cô giáo khen”.

• Câu chưa hay: 我被老师表扬了。 (Nghe hơi gượng gạo, giống như bị động chịu đựng lời khen).
• Câu tự nhiên: 老师表扬了我。 (Cô giáo khen tôi – Câu chủ động).
  • Hoặc: 我得到了老师的表扬。 (Tôi nhận được lời khen của cô giáo).

Bí quyết “nằm lòng” để không bao giờ sai

Để chinh phục hai cấu trúc khó nhất khi học tiếng Trung này, Wan Yu gợi ý bạn phương pháp ghi nhớ sau:

1. Với câu chữ 把 (Chủ động xử lý): Hãy tưởng tượng đôi tay bạn đang cầm nắm vật đó và di chuyển nó hoặc làm biến đổi nó.
   • Khẩu quyết: Chủ ngữ + Cầm lấy (把) + Vật (Tân ngữ) + Làm gì đó (Động từ) + Ra kết quả.
2. Với câu chữ 被 (Bị động chịu đựng): Hãy nhớ rằng những từ phủ định (Không, chưa) hoặc năng nguyện (Muốn, cần) phải chặn đầu ngay trước chữ 被.
   • Khẩu quyết: Cái gì + (Không/Muốn) + Bị + Ai đó + Làm gì + Kết quả.

Hy vọng qua phần 2 này, các bạn đã gỡ bỏ được nỗi sợ hãi với câu chữ 把 và 被. Đừng quên luyện tập đặt câu mỗi ngày để biến kiến thức thành phản xạ. Hãy tiếp tục theo dõi website của Wan Yu để đón đọc các bài viết bổ ích tiếp theo về ngữ pháp và từ vựng nhé!

Thông tin liên hệ:

Liên hệ ngay tại fanpage WanYu Academy hoặc gọi hotline 028 7306 8968.  

Tư vấn trực tiếp tại Tầng 4 TTTM Pandora, 1/1 Trường Chinh, phường Tây Thạnh, quận Tân Phú.

Đọc Thêm:

1. Bộ Hộ trong tiếng Trung (戶): Ý nghĩa, cách dùng và phân biệt
2. Bộ Phụ trong tiếng Trung (父): Cách dùng và phân biệt
3. Bộ Mộc trong tiếng Trung (木): Cách dùng và ứng dụng