Hán phục thời Chu: Nền tảng của văn hóa lễ nghi và thẩm mỹ cổ đại
Trong hơn ba thiên niên kỷ lịch sử, Trung Quốc đã hình thành những hệ thống trang phục mang tính biểu tượng, phản ánh rõ nét tư tưởng, xã hội và lễ nghi của từng thời đại. Trong đó, trang phục truyền thống thời Chu (1046 TCN – 256 TCN) đóng vai trò đặc biệt quan trọng khi đặt nền móng cho cấu trúc “áo trên – váy dưới” vốn trở thành chuẩn mực trong văn hóa Hán sau này. Việc tìm hiểu trang phục thời Chu không chỉ giúp ta hiểu thêm về thời trang cổ đại mà còn mở ra góc nhìn sâu sắc về trật tự xã hội và lối sống của một nền văn minh lâu đời.
Cấu trúc tổng thể của Hán phục thời Chu
Trang phục thời Chu mang cấu trúc tương đối phức tạp so với các giai đoạn trước, với rõ ràng hai phần chính:
Áo trên (Thượng y)
-
Điểm đặc trưng là cổ áo gập chéo sang trái (giao lĩnh), vừa là biểu tượng thẩm mỹ vừa thể hiện sự chỉnh chu trong lễ nghi.
-
Ống tay áo không đồng nhất, gồm:
-
Một bên ống to (phù hợp cho nghi lễ, thể hiện sự trang trọng).
-
Một bên ống nhỏ (thuận tiện hơn cho sinh hoạt thường nhật).
-
-
Thiết kế nhấn mạnh sự linh hoạt và phân cấp xã hội, khi người thuộc tầng lớp quý tộc thường dùng chất liệu tốt và độ rộng tay áo lớn hơn.
Thắt eo bằng đai lưng
Điểm nổi bật nhất của trang phục thời Chu chính là không sử dụng cúc hay khuy. Thay vào đó:
-
Trang phục được cố định bằng đai lưng.
-
Đai lưng thường được làm từ vải, da hoặc lụa, có độ dài thay đổi tùy chức tước.
-
Ngọc bội được đeo vào đai để thể hiện:
-
Phẩm hạnh
-
Địa vị xã hội
-
Sự sang trọng và linh thiêng
-
Ngọc bội là biểu tượng quan trọng của giới quý tộc thời Chu, đóng vai trò vừa là phụ kiện vừa là vật phẩm mang ý nghĩa tinh thần.
Thân dưới của Hán phục thời Chu: Quần hoặc váy với độ dài linh hoạt
Phần thân dưới của trang phục thời Chu gồm:
-
Quần dài
-
Hoặc váy (hạ y) với nhiều độ dài:
-
Đến gối (dành cho sinh hoạt)
-
Chạm đất (dành cho lễ nghi, thể hiện sự trang trọng)
-
Tính linh hoạt của phần thân dưới giúp người mặc dễ dàng thích ứng với:
-
Nghi lễ triều đình
-
Hoạt động quân sự
-
Công việc thường ngày
Việc phối hợp giữa áo giao lĩnh và váy/quần dài đã tạo nên nền tảng cho các kiểu dáng trang phục Hán phục sau này.
Hệ thống Hán phục thời Chu – Cội nguồn của nghi lễ Trung Hoa
Thời Chu nổi tiếng là thời đại đề cao lễ nghi (Lễ Nhạc). Điều này được phản ánh rõ trong thiết kế trang phục:
-
Áo trên – váy dưới được quy định theo từng cấp bậc.
-
Màu sắc, độ dài, độ rộng tay áo và chất liệu phải phù hợp với địa vị.
-
Trang phục mang vai trò biểu đạt trách nhiệm và phẩm hạnh, không chỉ là yếu tố thẩm mỹ.
Chính hệ thống lễ phục chặt chẽ này đã ảnh hưởng sâu sắc đến văn hóa Trung Quốc trong suốt hơn 2.000 năm sau đó, từ thời Tần – Hán đến Minh – Thanh.
Điểm độc đáo trong Hán phục thời Chu
Không dùng cúc – biểu tượng của tư duy thiết kế cổ đại
Trang phục chỉ dùng đai lưng để cố định. Điều này:
-
Mang lại sự mềm mại và uyển chuyển.
-
Giúp người mặc tự điều chỉnh độ vừa vặn.
-
Tạo điểm nhấn thẩm mỹ tại phần eo.
Sự hài hòa giữa tính thực dụng và lễ nghi
-
Tay áo một bên lớn – một bên nhỏ phản ánh sự kết hợp giữa chức năng và biểu tượng.
-
Độ dài váy/quần linh hoạt giúp phù hợp với các hoàn cảnh khác nhau.
Ngọc bội – phụ kiện mang tính linh thiêng
Giới quý tộc xem ngọc là biểu tượng của sự thanh cao. Việc dắt ngọc bội ở đai lưng được xem như:
-
Tín vật bảo hộ
-
Biểu trưng cho sự uy nghiêm và đạo đức
-
Yếu tố thời trang quan trọng của thời Chu
Bạn yêu thích lịch sử Trung Quốc, Hán phục thời Chu, văn hóa lễ nghi hay muốn học tiếng Trung để hiểu sâu hơn các tài liệu cổ? Wan Yu Academy mang đến chương trình học bài bản, cập nhật và phù hợp với người yêu văn hóa Á Đông.
Thông tin liên hệ:
Liên hệ ngay tại fanpage Wan Yu Academy hoặc gọi hotline 028 7306 8968.
Tư vấn trực tiếp tại Tầng 4 TTTM Pandora, 1/1 Trường Chinh, phường Tây Thạnh, quận Tân Phú.
Đọc thêm:
Trẻ em
